ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
72
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
اعصاب « 1 » و رباط و اغشيه و رطوبت جليدى و رطوبت بيضى و رطوبت زجاجى ، و من عظام و اعصاب و رباط و شرايين و آورده و اغشيه و غضروف ياذ كردم [ اوتار با رباط و اعصاب بيك جاى ياذ كردم ] « 2 » و غضروف و عظام بيك جاى و لحم با عضله ياذ كردم و رطوبات جليدى و زجاجى و بيضى آنجا كى تركيب العين است « 3 » بكويم « 3 » اكنون هيئت اعضا مركبه ياذ كنم و آغاز از هيئت دماغ كنم ان شاء اللّه تعالى « 4 » . اندر ياذكرد هيئت دماغ « 5 » دماغ كى « 6 » ورا مغز سر گويند جسمى است مركب از آورده و شرايين و اصل وى از ان شرايين شبكى است كى ياذ كردهام « 7 » و جرم وى جسمى است سبيذ مانندهء اان جسم سبيد كى ميان مهرهاء كردن « 8 » است و بشت و آن را « 8 » نخاع خوانند و ميان اين جسم مركب از آورده و شرايين « 9 » و اين جسم سبيد كجرم دماغ وى « 10 » است سه « 11 » كاواكى است و هر كاواكى ازين سه « 11 » به دو قسمست يكى براست و يكى « 12 » بجب و بتازى اين كاواكيها را بطون خوانند و اجواف خوانند « 13 » . و مغز سر مقسوم شوذ به دو قسم راست و مغز سر را دو افزونى است بسوى بيش مانندهء « 14 » دو سر بستان زنانست ( f . 62 ) و هر دو بر آن « 15 » استخوان كه ورا
--> ( 1 ) - ف : عصب . ب ه : و اوتار و عضلات ، صح ( 2 ) - از « ف » افزوده شد ( 3 - 3 ) - ف : كويم ياذ كنم ( 4 ) - ف : « ان شاء اللّه تعالى » ندارد ( 5 ) - باب فى هيئة الدماغ ( 6 ) - ف : « كى » ندارد ( 7 ) - ف : ياذ كردم ( 8 - 8 ) - ف : بوذ و آن بشت كه ورا ( 9 ) - ف : از شرايين و آورده ( 10 ) - ف : « وى » ندارد ( 11 - 11 ) - ف : كاوا كست و هر كاواكى ازين كاواك ( 12 ) - ف : و ديكر ( 13 ) - ب ه : تا اين اجواف دماغ شش جوف كردد و مغز سر منقسم شود . . . م : تا اين اجواف شش كردد و مغز سر مقسوم شوذ به دو نيمه بدين صفت كى ياذ كردم ( 14 ) - ف : مانند ( 15 ) - ف : بدان